31 december 2016

Ruben Mersch - Waarom iedereen altijd gelijk heeft



***

Is Donald Trump een totale ramp, of moeten we dat allemaal zo letterlijk niet nemen? Is Zwarte Piet een racistisch relict van koloniale tijden, of ziet de man zwart door het roet in onze schouw? Beide vragen verdienen wellicht enige nuance, maar die is vaak ver te zoeken. Eenmaal een standpunt is ingenomen, hebben we de neiging ons te verschansen in ons eigen gelijk. Daar kan geen rationele redenering meer tegenop.

Ruben Mersch legt in zijn tweede boek (na het eerder verschenen Oogklepdenken) uit welke mechanismen in ons brein ervoor zorgen dat we spontaan afkeer voelen, of integendeel zonder veel nadenken met iets instemmen. Daarvoor haalt hij vele wetenschappelijke onderzoeken aan, naast anekdotes over zijn eigen kinderen.

Waarom iedereen altijd gelijk heeft biedt niet meteen nieuwe inzichten. Het geeft ook weinig pasklare oplossingen om eindeloze discussies te vermijden (begin niet over Hitler, is wel een goede tip). De belangrijkste conclusie - probeer eens écht te luisteren - is niet echt verrassend. Aan de andere kant is het best een onderhoudend en amusant boek.

Waarom iedereen altijd gelijk heeft van Ruben Mersch verscheen bij De Bezige Bij in 2016.
271 blz, isbn 9789023438045

11 december 2016

Francesco Recami - De galerijflat



***

De vleugelslag van een vlinder die aan de andere kant van de wereld een orkaan veroorzaakt. Het is beeldspraak die wel vaker gebruikt wordt wanneer een klein incident grote gevolgen krijgt. In De galerijflat van Francesco Recami gaat het wel om een microcosmos: een enkel appartementenblok in Milaan. De bewoners zijn van diverse pluimage: een man krantenartikels over misdaden in mappen klasseert, een man die zijn vrouw slaat, een man die zijn auto verafgoodt.

Allemaal niet erg opzienbarend, tot iets kleins een keten van gebeurtenissen in gang zet waarvan je het einde niet kan voorzien. Er komt een geheime schuilplaats bij kijken, een lijk, en twee politieagenten die de bewoners onbewust confronteren met hun slechte geweten. Leuke misdaadroman, met veel humor gebracht.

De galerijflat van Francesco Recami - originele titel La casa di ringhiera - verscheen bij Serena Libri in 2016, vertaald uit het Italiaans door Rianne Aarts.
198 blz, isbn 9789076270920

9 december 2016

Robert Harris - Conclaaf



****

Robert Harris schrijft graag over historische gebeurtenissen. Zie de Cicero-trilogie, of De officier over Alfred Dreyfus. Soms herschrijft hij zelfs de geschiedenis. Wat als Hitler de oorlog gewonnen had? Je leest het in Harris' debuut, Vaderland. Altijd gaat het over tot de verbeelding sprekende gebeurtenissen. De grote verhalen van onze tijd, of de verhalen die eeuwen geschiedenis hebben overleefd. Conclaaf is een buitenbeentje omdat het zich in de toekomst afspeelt, maar verder is het een vintage Harris. Want wat fascineert meer dan een archaïsch, met mysterie en geheimdoenerij omgeven gebeuren als een pausverkiezing?

We springen enkele jaren vooruit in de tijd, naar het Vaticaan, waar net de paus is overleden. Harris beschrijft het conclaaf waarin een nieuwe paus moet worden verkozen door een pak kardinalen die zich daarvoor laten opsluiten in de Sixtijnse kapel. Het is smullen van de kiesstrijd die bijna meteen losbarst. De progressieven trachten zich te verenigen tegen de aartsconservatieve aartsbisschop van Venetië. Groepjes kardinalen lobbyen ongegeneerd voor hun kandidaat, die zichzelf uiteraard zeer bescheiden voordoet. Er duiken schandalen op die kandidaturen onmogelijk maken en er duiken kandidaten op die het eigenlijk niet waren. Harris rijgt de plotwendingen aaneen, de een nog inventiever dan de ander. Conclaaf is een uitstekende pageturner, al was de allerlaatste onthulling er net één te veel.


Conclaaf van Robert Harris - originele titel Conclave - verscheen bij Cargo in 2016, vertaald uit het Engels door Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre.
320 blz, isbn 9789023426547

20 november 2016

Andrea Camilleri - Noli me tangere



****

Wil me niet aanraken, dat is de letterlijke vertaling van noli me tangere. Jezus zou de woorden hebben uitgesproken tegen Maria Magdalena kort na zijn verrijzenis. De scène werd ontelbare keren afgebeeld op schilderijen en fresco's, onder andere door Fra Angelico in 1442. Het is dat fresco dat zijn naam gaf aan de nieuwste roman van Andrea Camilleri.

Laura Garaudo heeft de muurschildering bestudeerd aan de universiteit, lang voor ze trouwde met de bekende schrijver Mattia Todini. Wanneer Laura spoorloos verdwijnt, wordt inspecteur Maurizi ingeschakeld. Hij gaat te rade bij vrienden en minnaars, maar veel brengt dat niet op. Behalve enkele onverwachte aanwijzingen: niet alleen het werk van Fra Angelico, maar ook een gedicht van T.S. Eliot. Beiden zeggen iets over de vrouw Laura Garaudo, over haar gedragingen, en uiteindelijk over de reden van haar verdwijning.

Andrea Camilleri is vooral bekend dankzij zijn Montalbano-detectives, maar ook bij ons zijn al een paar van zijn romans verschenen: Zwarte zon bijvoorbeeld, over Caravaggio, of de biografie van Luigi Pirandello. Noli me tangere past perfect in dat rijtje. Het heeft het opzet van een misdaadroman, maar is het niet. De kunst en de psychologie nemen al snel de bovenhand in een mooi portret van een kwijtgeraakte vrouw. En dat kwijtgeraakt mag je zowel letterlijk als figuurlijk nemen.

Noli me tangere van Andrea Camilleri - originele titel Noli me tangere - verscheen bij Serena Libri in 2016, vertaald uit het Italiaans door Els van der Pluijm.
157 blz, isbn 9789076270913

30 oktober 2016

Colum McCann - Dertien manieren van kijken



****

Zelfs al komen ze van een topauteur, dan nog laat ik me niet snel overhalen een verhalenbundel te lezen. Voor Colum McCann, auteur van pareltjes als Zoli en Trans-Atlantisch, maakte ik een uitzondering (zij het met enkele maanden uitstel). Gelukkig maar, want Dertien manieren van kijken is topliteratuur.

Het boek bevat een novelle en drie verhalen. Ze zijn geschreven rond de periode dat McCann op straat bewusteloos werd geslagen toen hij probeerde een vrouw te helpen die werd mishandeld. Een kleine shock in zijn leven die ook in de verhalen terugkomt. In de titelnovelle komt een oud-rechter om het leven wanneer hij op straat wordt overvallen. McCann wisselt het onderzoek naar de dader af met een terugblik op het leven van rechter Mendelssohn en al zijn zwakheden.

In Verdrag wordt zuster Beverly geconfronteerd met het beeld van haar aanrander. Een rebellenleider in wat niet anders dan Columbia kan zijn, hield haar jarenlang vast in de jungle en misbruikte haar. Nu verschijnt hij op tv, als deelnemer aan een vredesconferentie, zich voordoend als vredestichter. Wraakroepend, uiteraard. Maar er is ook verzoening nodig, en dat vraagt tijd.

McCann beschrijft zijn hoofdpersonages vol mededogen, of het nu over zuster Beverly gaat, over de narcistische Mendelssohn, of over een vrouw die een verkeerde beslissing neemt bij de opvoeding van haar aangenomen zoon. Het zijn verhalen die lang blijven hangen, dankzij inlevingsvermogen en thematiek. Een erg mooie bundel van Colum McCann.

Dertien manieren van kijken van Colum McCann - originele titel Thirteen Ways of Looking - verscheen bij De Harmonie in 2016, vertaald uit het Engels door Frans van der Wiel.
269 blz, isbn 9789076174846