19 maart 2017

Antonio Pennacchi - Broederstrijd



****

Antonio Pennacchi won in 2010 de Premio Strega voor Het Mussolinikanaal, de onvergetelijke familiegeschiedenis van de Peruzzi's, kolonisten die uit het noorden van Italië wegtrokken om de pas drooggelegde moerassen van de Agro Pontino, ten zuidoosten van Rome, te gaan bevolken. Onder het bewind van de fascisten werd er zelfs een stad gesticht, Littoria, al had de Duce het graag iets kleinschaliger gezien.

'Noemen jullie dat een dorp?' raasde de Duce [...] toen hij de plannen onder ogen kreeg. 'Dit is Parijs! Krijg de vliegende tering, allebei! Dit is een metropool!' En op 30 juni 1932 was hij niet eens naar de eerstesteenlegging gekomen: 'Sticht 'm zelf maar! En dank God op je blote knieën dat ik jullie niet verban.'

Broederstrijd gaat verder waar Het Mussolinikanaal eindigde, en omvat de periode van de Tweede Wereldoorlog tot nu. De hoofdrollen zijn opnieuw voor de Peruzzi's, een bont allegaartje met hun familievetes, romances, overspel en foute beslissingen. Vóór de oorlog zijn het onverbeterlijke fascisten. Tenslotte was het Mussolini die hen land en boerderij bezorgde. Maar dat maakt hen nog geen fascisten ná de oorlog. 'Ervoor is ervoor, en erna is erna', meent de verteller. Ervóór was zowat iedere Italiaan fascist, want 'ze stonden aan de kant van de winnaar'. Tot plots de geallieerden landen op Sicilië.

Zolang de Peruzzi's zelf de Italiaanse naoorlogse geschiedenis kunnen illustreren, door zoals Diomedes eerst mee te heulen met de Duitsers en na de oorlog steenrijk te worden dankzij lucratieve bouwcontracten (de maffia is niet ver weg), is dat mooi meegenomen. Pennacchi hanteert daarbij een vrij directe en humoristische stijl, waarbij hij de lezer soms rechtstreeks aanspreekt. Maar wanneer Diomedes en zijn tantes, neven en ooms naar de achtergrond verdwijnen, wanneer het over de nationale politiek gaat, dreigt het boek vervelend te worden. Het was wellicht niet nodig élke partizanengroep te vermelden, of elk nieuw kabinet dat gevormd wordt.

Gelukkig herpakt Pennacchi zich, met als sluitstuk het moment waarop de verteller zelf duidelijk maakt wie hij is en hoe hij in het familieverhaal past. Broederstrijd is geen overweldigend boek zoals Het Mussolinikanaal, maar dat ligt louter aan enkele mindere passages.

Broederstrijd van Antonio Pennacchi - originele titel Canale Mussolini. Parte seconda - verscheen bij De Bezige Bij in 2017, vertaald uit het Italiaans door Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd.
479 blz, isbn 9789023402237

10 februari 2017

Driemaal Simenon



****

Eind vorig jaar publiceerde De Bezige Bij opnieuw enkele Simenons in een nieuwe vertaling. Commissaris Maigret laat zich van zijn meest onverwachte kant zien in twee ervan. In De gehangene van de Saint-Pholien volgt Maigret een sjofel geklede, zich verdacht gedragende jongeman op de trein naar Bremen. Gedreven door nieuwsgierigheid besluit Maigret zijn eigen koffer om te wisselen met die van de jongeman. Maigret kon niet voorspellen dat de man hierdoor zelfmoord zou plegen, maar je zou toch denken dat hij enige wroeging zou tonen. Dat gebeurt niet. In de jaren dertig was een dergelijke uitlokking wellicht niet meer dan een accident de parcours.

In Maigret zet een val drijft de commissaris weliswaar niemand de dood in, maar neemt hij toch grote risico's. Om een seriemoordenaar te vatten zet Maigret een val op met levend aas. Deze keer speelt zijn geweten wél op. Hij is dan ook twintig jaar ouder ondertussen, en bovendien het gaat hier niet om een verdachte, maar om een collega. Verwondering over de zeden van de tijd is niet het enige dat de Maigret-detectives zo boeiend maakt. Het zijn altijd aangename, niet al te lange, verrassende verhalen. Niet in het minst dankzij de figuur van commissaris Maigret.

Maar dat de chemie er ook is zonder Maigret bewijst Onbekenden in het huis, een psychologische roman verpakt als misdaadroman. Sinds zijn vrouw is vertrokken leeft advocaat Hector Loursat teruggetrokken in zijn kamer, vergezeld van zijn drie flessen wijn per dag. Dat verklaart wellicht waarom hij niets merkt van de feestjes die zijn dochter een verdieping hoger houdt met de plaatselijke jeugd. Tot er een dode man wordt gevonden in huis, doodgeschoten. Alles wijst in de richting van het nieuwste lid van de vriendenbende. Loursat neemt diens verdediging op zich en begint zowaar weer interesse te tonen voor het leven. Onbekenden in het huis is een bijna even beklemmend portret van een door het leven getekend man als de premier of de burgemeester van Veurne uit de gelijknamige romans.

De gehangene van de Saint-Pholien van Georges Simenon - originele titel Le pendu de Saint-Pholien - verscheen bij De Bezige Bij in 2016, vertaald uit het Frans door Martin de Haan.
158 blz, isbn 9789023419297


Maigret zet een val van Georges Simenon - originele titel Maigret tend un piège - verscheen bij De Bezige Bij in 2016, vertaald uit het Frans door Anne van der Straaten.
176 blz, isbn 9789023417835


Onbekenden in het huis van Georges Simenon - originele titel Les inconnus dans la maison - verscheen bij De Bezige Bij in 2016, vertaald uit het Frans door Marijke Scholts.
222 blz, isbn 9789023419273


29 januari 2017

Marco Balzano - Reis zonder einde



****

In de jaren vijftig heeft Sicilië weinig te bieden, en dus trekt Ninetto, bijgenaamd Veloverbeen, op slechts negenjarige leeftijd naar Milaan. Hij hoopt er wat geld te verdienen voor een fatsoenlijk bestaan. Dat lukt ook redelijk, al kan je de vraag stellen of vier jaar aan een lopende band staan wel werkelijk vooruitgang is.

Nog lastiger te overwinnen dan het geldgebrek, is de aangeboren achterdocht. 'Vrienden bestaan niet, er bestaan alleen maar mensen met wie je wat tijd kunt doorbrengen als je niet wilt denken aan al het gezeik.' Rosario heeft duidelijk geen positief wereldbeeld meegegeven aan zijn zoon. Ninetto belandt zelfs in de gevangenis wanneer hij te voortvarend uithaalt met het mes dat hij altijd bij zich heeft. Eenmaal terug vrij blijkt dat hij van zijn vrouw en dochter is vervreemd.

Reis zonder einde is een treffend portret van een jongen die ver buiten zijn dorp zijn plan moet zien te trekken, maar ook van de man die uit die jongen voortkomt. Het is ook een halve eeuw Italiaanse geschiedenis met hele families die vertrekken uit het arme zuiden, en zelfs kinderen die op hun eentje de sprong wagen, vaak met de steun van hun ouders. Mooie roman.

Reis zonder einde van Marco Balzano - originele titel L'ultimo arrivato - verscheen bij Serena Libri in 2016, vertaald uit het Italiaans door Manon Smits.
245 blz, isbn 9789076270906

31 december 2016

Ruben Mersch - Waarom iedereen altijd gelijk heeft



***

Is Donald Trump een totale ramp, of moeten we dat allemaal zo letterlijk niet nemen? Is Zwarte Piet een racistisch relict van koloniale tijden, of ziet de man zwart door het roet in onze schouw? Beide vragen verdienen wellicht enige nuance, maar die is vaak ver te zoeken. Eenmaal een standpunt is ingenomen, hebben we de neiging ons te verschansen in ons eigen gelijk. Daar kan geen rationele redenering meer tegenop.

Ruben Mersch legt in zijn tweede boek (na het eerder verschenen Oogklepdenken) uit welke mechanismen in ons brein ervoor zorgen dat we spontaan afkeer voelen, of integendeel zonder veel nadenken met iets instemmen. Daarvoor haalt hij vele wetenschappelijke onderzoeken aan, naast anekdotes over zijn eigen kinderen.

Waarom iedereen altijd gelijk heeft biedt niet meteen nieuwe inzichten. Het geeft ook weinig pasklare oplossingen om eindeloze discussies te vermijden (begin niet over Hitler, is wel een goede tip). De belangrijkste conclusie - probeer eens écht te luisteren - is niet echt verrassend. Aan de andere kant is het best een onderhoudend en amusant boek.

Waarom iedereen altijd gelijk heeft van Ruben Mersch verscheen bij De Bezige Bij in 2016.
271 blz, isbn 9789023438045

11 december 2016

Francesco Recami - De galerijflat



***

De vleugelslag van een vlinder die aan de andere kant van de wereld een orkaan veroorzaakt. Het is beeldspraak die wel vaker gebruikt wordt wanneer een klein incident grote gevolgen krijgt. In De galerijflat van Francesco Recami gaat het wel om een microcosmos: een enkel appartementenblok in Milaan. De bewoners zijn van diverse pluimage: een man krantenartikels over misdaden in mappen klasseert, een man die zijn vrouw slaat, een man die zijn auto verafgoodt.

Allemaal niet erg opzienbarend, tot iets kleins een keten van gebeurtenissen in gang zet waarvan je het einde niet kan voorzien. Er komt een geheime schuilplaats bij kijken, een lijk, en twee politieagenten die de bewoners onbewust confronteren met hun slechte geweten. Leuke misdaadroman, met veel humor gebracht.

De galerijflat van Francesco Recami - originele titel La casa di ringhiera - verscheen bij Serena Libri in 2016, vertaald uit het Italiaans door Rianne Aarts.
198 blz, isbn 9789076270920